Historia polskiej komunikacji - tramwaje Konstal N i pochodne

Zapraszam na nowy sobotni cykl felietonów, którego tematyka to kultowe pojazdy komunikacji zbiorowej, jakimi przyszło podróżować Polakom na przestrzeni lat. W pierwszym odcinku opowiem o tramwajach Konstal N.

Wagony te były pierwszymi polskimi tramwajami budowanymi po II wojnie światowej. Ich konstrukcja opierała się na skopiowaniu, oczywiście z odpowiednimi uproszczeniami, wagonów KSW produkowanych w niemieckiej fabryce Duewag w Duesseldorfie. Wagony te zbudowane zostały jako dwukierunkowe, jednoprzestrzenne tramwaje dwukierunkowe, posiadające po dwie pary jednoskrzydłowych drzwi przesuwnych na każdej z burt. Wagon mieścił jednorazowo 83 pasażerów (oficjalnie).

Powstały trzy normalnotorowe wersje "eNek":

N1 -  produkowana w Chorzowie w latach 1949-50, kopia wagonu KSW, jednak wyposażona w uchylane okna,
N2 - produkowana w Chorzowie w latach 1950-52 oraz w Stoczni Gdańskiej w latach 1950-51
N3 - produkowana w Chorzowie w latach 1952-56

Zasadniczo jednak nie stosowano rozróżnienia między typami, i wszystkie traktowano jako po prostu tramwaje Konstal N. Ogółem powstało 516 wagonów tego typu.

Znacznie więcej, bo aż 642 sztuki, stanowiły wagony doczepne ND, gdzie także rozróżnia się trzy typy: ND1 (Chorzów 1948-50 i Sanok 1949-51), ND2 (Chorzów 1950-53 i Sanok 1951-52) i ND3 (tylko w Chorzowie w latach 1953-56).

W latach 50. podjęto także konstrukcję wąskotorowej wersji tych wagonów, pod oznaczeniem 2N. Powstało198 wagonów (50 sztuk w Stoczni Gdańskiej - 2N1 w latach 1950-51, oraz 148 w Chorzowie jako 2N2 w latach 1952-56). Doczepy 2ND wybudowano w ilości zaledwie 15 sztuk w fabryce w Chorzowie w roku 1955.

Wagony Konstal N i 2N pojawiły się bodaj we wszystkich miastach eksploatujących tramwaje w Polsce, w ówczesnym okresie. W latach 1962-63 powstały w sumie 23 wagony o różnych oznaczeniach (WPK na Śląsku czy PN w Warszawie), stanowiące przegubowe modernizacje eNek, budowane w warsztatach komunikacyjnych przez przedsiębiorstwa tramwajowe. Nie zachował się żaden z nich.

Obecnie dwa wagony N kursują w ruchu liniowym w Bytomiu, obsługując tam linię numer 38 (wagony z 1949 i 1951 roku - prawie jak w Lizbonie!). W pozostałych miastach pełnią rolę wagonów technicznych lub zabytkowych (jedyna czynna doczepa ND znajduje się na stanie Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie)

(opracowano na podstawie Wikipedia oraz Muzeum Komunikacji Tramwajowej GOP)

Bytomska "eNka" na trasie (źródło: www.panoramio.com)

Krakowski skład N+ND (źródło: commons.wikipedia.org)